Die Universiteit Stellenbosch (US) het 'n aansienlike toekenning van die Europese en Ontwikkelende Lande se Kliniese Proewe Vennootskap (EDCTP) ontvang om navorsing te ondersteun wat daarop gemik is om 'n vinnige diagnostiese toets vir tuberkulose-meningitis by kinders (TBM) te ontwikkel.

TBM is een van die ernstigste vorme van tuberkulose (TB) en hou 'n beduidende bedreiging vir kinders in. Die siekte, wat deur die Mycobacterium tuberculosis veroorsaak word, affekteer die brein en rugmurg en kan lei tot ernstige neurologiese gestremdhede indien dit nie betyds gediagnoseer en behandel word nie.

'n Groot uitdaging in die bekamping van TBM is dat dit moeilik is om dit vroeg te diagnoseer. Vertragings in diagnose beteken dat sowat die helfte van diegene wat uiteindelik gediagnoseer word, óf sterf óf lewenslange neurologiese komplikasies ondervind.

“’n Vinnige diagnostiese toets sou ʼn spelveranderaar wees, veral in omgewings met ʼn hoë siektelas, soos sub-Sahara Afrika en Asië,” het professor Novel Chegou van die US se Departement Biomediese Wetenskappe gesê.

Die EDCTP-toekenning, ter waarde van meer as €2 miljoen (meer as R37,5 miljoen), sal die PRECISE-TBM-projek befonds (“Prospektiewe evaluering en verfyning van nuwe biomerker-gebaseerde sorgpunttoetse vir die diagnose van TBM by kinders”). Voortbouend op vorige EDCTP-ondersteunde navorsing, is die projek daarop gemik om nuwe biomerker-gebaseerde diagnostiese toetse te ontwikkel en te assesseer wat aangepas is vir gebruik in omgewings met ʼn hoë TB-siektelas, veral in sub-Sahara Afrika en Asië.

Die US sal dien as die koördineringsinstelling vir die multinasionale samewerking, wat ses vennootorganisasies bymekaarbring.

Chegou, professor in immunologie en hoof van 'n navorsingsgroep wat spesialiseer in TB-biomerkers, sal die projek as hoofnavorser lei.

“Ons hoop is dat ons teen die einde van die projek drie TBM-diagnostiese toetse in die veld sal bekragtig en voldoende bewyse vir regulatoriese goedkeuring sal genereer,” het hy gesê.

Chegou het verduidelik dat die diagnose van TBM steeds moeilik bly, hoofsaaklik as gevolg van die gebrek aan toeganklike, maklik-om-te-gebruik diagnostiese instrumente, veral dié wat geskik is vir primêre gesondheidsorginstellings soos daghospitale, waar die meeste pasiënte eers sorg soek.

“Omdat eenvoudige diagnostiese hulpmiddels ontbreek, besoek pasiënte, en veral kinders, tipies gesondheidsorgfasiliteite vier tot ses keer voordat die siekte gediagnoseer word,” het hy opgemerk. “Diagnose word gewoonlik by tersiêre verwysingshospitale bevestig, aangesien primêre en sekondêre gesondheidsorgfasiliteite dikwels nie die gespesialiseerde toerusting en kundigheid het wat nodig is nie. Hierdie vertragings dra direk by tot swak uitkomste, met ongeveer die helfte van gediagnoseerde pasiënte wat óf sterf óf permanente neurologiese skade opdoen.”

Indien suksesvol, sal die projek drie maklik-om-te-gebruik diagnostiese toetse lewer wat binne twee tot 15 minute resultate kan lewer. “Gesondheidsorgwerkers sal die toets kan kies wat die beste by hul spesifieke omgewing pas,” het Chegou bygevoeg.

Chegou het die toekenning en die US se leiersrol verwelkom en die projek se potensiële impak beklemtoon: “TBM is 'n verwoestende siekte. Dit is moeilik om kinders te sien ly, veral wanneer vroeëre diagnose hul uitkomste kon verander het. Om by te dra tot 'n oplossing wat hierdie uitkomste kan verbeter, is diep betekenisvol. Die sosiale impak van hierdie navorsing is enorm.”

Hy het bygevoeg dat sy span reeds werk om die wêreldwye toepaslikheid van die toetse te verseker, in samewerking met die Universiteit se tegnologie-oordragkantoor, Innovus.

Professor Sibusiso Moyo, die US se Adjunk-Visekanselier: Navorsing, Innovasie en Internasionalisering, het ook die toelaag verwelkom. “Die PRECISE-TBM-projek is 'n multisektorale, multinasionale en multidissiplinêre samewerking. Dit steun op sterk vennootskappe tussen akademici, klinici en 'n Afrika-gebaseerde biotegnologiemaatskappy wie se tegnologie die nuwe diagnostiese instrumente ondersteun.”