Verslae dui daarop dat meer as 63% van Suid-Afrikaanse huishoudings verskillende vlakke van voedselonsekerheid ervaar. Tog gaan tussen 9 124 en 17 969 ton vrugte en groente, wat gelykstaande is aan ongeveer 450 tot 900 volgelaaide groot vragmotors, elke jaar op groothandelvlak vermors – deels as gevolg van na-oesverliese. Verbeterde na-oespraktyke, infrastruktuur en beleide is die sleutel tot die minimalisering van hierdie vermorsing en die verbetering van voedselbeskikbaarheid en voedselsekerheid.

Dit is volgens voedselstelselnavorser dr. Ikechukwu Opara, wat onlangs sy doktorsgraad in Voedselwetenskap aan die Universiteit Stellenbosch verwerf het.

• Tussen 9 124 en 17 969 ton vrugte en groente gaan elke jaar vermors.
• 'n Onderbreking in die koue ketting is 'n beduidende uitdaging in die mark.
• Koue berging, vervoer en hoe produkte hanteer word, moet verbeter word.
• Meer as 63% van Suid-Afrikaanse huishoudings ervaar verskillende vlakke van voedselonsekerheid.
• Klankgrepe aangeheg

As deel van sy studie het Opara voedselvermorsing by die grootste varsproduktemark in Suid-Afrika gemeet, finansiële verliese geïdentifiseer en masjienleermodelle gebruik om vermorsing te voorspel. Opara sê hy het gefokus op die latere stadiums van die voedselwaardeketting omdat hulle dikwels oor die hoof gesien word, wat lei tot 'n inligtingsgaping in hierdie gebied.

“Die gebrek aan omvattende data oor na-oesvermorsing, veral by kritieke punte soos groothandelmarkte, maak dit moeilik om afval-brandpunte akkuraat te identifiseer en belemmer die ontwikkeling van pasgemaakte intervensies om vermorsing by spesifieke stadiums van die voedselvoorsieningsketting te verminder.”

Hy het die operasionele prosesse by die varsproduktemark gemonitor en geëvalueer en laboratoriumsimulasies van groothandelbergingstoestande uitgevoer, die fisiologiese eienskappe en rakleeftyd gemeet en kwaliteitskwessies van vars produkte geïdentifiseer voordat dit by die mark weggegooi word.

Opara het opgemerk dat die kwessie van voedselvermorsing op groothandelvlak kompleks is en verskeie faktore behels, insluitend infrastruktuur- en operasionele uitdagings, en sê sy studie het 'n breuk in die koue ketting as 'n beduidende uitdaging in die mark geïdentifiseer.

“Dit spruit dikwels voort uit operasionele uitdagings wat vertragings veroorsaak tussen die ontvangs van produkte en die plasing daarvan in optimale bergingstoestande. Daarbenewens dra die lae beskikbaarheid van kouebergingsinfrastruktuur, veral gedurende die somer, by tot na-oes vermorsing.

“Kouebergingseenhede en -bedrywighede moet verbeter word, veral gedurende die somer, om effektief voorsiening te maak vir die volume produkte wat in daardie tydperk aan die mark verskaf word. Dit is belangrik aangesien die somer is wanneer die hoogste hoeveelheid produkte aan die mark verskaf word, en wanneer die vatbaarheid vir vermorsing hoog is as gevolg van verhoogde temperatuur.”

Opara voeg by dat vervoertoestande, beide na en binne die mark, ook tot vermorsing gelei het.

“Wanneer vrugte en groente in ongekoelde voertuie vervoer word, word hulle onderwerp aan ongunstige toestande soos onvanpaste temperatuur- en relatiewe humiditeitsvlakke, wat prosesse soos respirasie en transpirasie versnel. Dit kan lei tot gewigsverlies en verrimpeling. Hierdie probleme verminder die fisiese aantrekkingskrag van die produkte, wat kan lei tot afgradering, en in uiterste gevalle lei dit tot na-oes vermorsing.”

Volgens Opara kan masjienleer help om voedselvermorsing in praktiese, daaglikse bedrywighede by varsproduktemarkte te verminder. Hy verduidelik:

“Temperatuurbeheerstelsels kan verbeter word met masjienleerinstrumente wat outomaties toestande monitor en toesighouers en mense wat in die mark werk, waarsku wanneer temperatuur- en humiditeitsvlakke van die vasgestelde reeks afwyk.

“Daarbenewens kan masjienleer gebruik word om vraag te voorspel en die proses van bestelling, berging, gebruik en verkoop van produkte te optimaliseer, veral in situasies waar dit ondoeltreffend was en tot voedselvermorsing bygedra het.

“Masjienleer kan ook dinamiese prysmodelle ondersteun. In hierdie scenario volg die stelsel outomaties die voorsieningsdatum en rakleeftyd van vars produkte en gebruik daardie data om pryse aan te beveel wat vinniger verkope aanmoedig, wat sodoende help om potensiële na-oesverliese en -vermorsing te minimaliseer.”

Opara sê dit is van kardinale belang om na-oesverliese en -vermorsing te verminder om voedselonsekerheid, wanvoeding, vetsug, diabetes en ander verwante gesondheidstoestande te bestry.

’n Groot ekonomiese gevolg van na-oesverliese en -vermorsing is die verhoogde koste van voedsel, voeg Opara by.

“Verminderde beskikbaarheid van vrugte en groente as gevolg van hierdie na-oes verliese en vermorsing lei tot hoër pryse. Wanneer lae-inkomste huishoudings hierdie verhoogde pryse vir vrugte en groente moet betaal, word hulle met minder geld vir ander goedere en dienste gelaat.

“Hierdie situasie vererger armoede en vang huishoudings vas in siklusse van skuld en afhanklikheid van die regering vir maatskaplike toelaes. Dit vergroot die gaping tussen die rykes en die armes in een van die mees ongelyke lande ter wêreld. Deur hierdie sleutelpunte in ag te neem, verbeter die aanspreek en vermindering van na-oes verliese en vermorsing nie net voedselsekerheid nie, maar verlig dit ook negatiewe ekonomiese impakte.”

Opara sê hy hoop sy studie sal die grondslag lê vir die vermindering van na-oes verliese en vermorsing deur masjienleer te gebruik om insigte te genereer wat bewysgebaseerde intervensies en strategieë rig wat daarop gemik is om die negatiewe gevolge van hierdie kwessie te versag.

Uitgereik deur die Universiteit Stellenbosch

Skakel met Dr. Ikechukwu Opara by 0847588589 of [email protected] vir meer inligting.