Professor John Babafemi het jare lank navorsing gedoen oor volhoubare alternatiewe vir konvensionele sement. Daardie navorsing help nou jong entrepreneurs regoor Suid-Afrika om koste te verminder, hul besighede te laat groei en om meer volhoubaar te bou.

Babafemi, professor in volhoubare betonmateriale in die Departement Siviele Ingenieurswese aan die Universiteit Stellenbosch (US), het jare lank maniere nagevors om een ​​van die wêreld se grootste bydraers tot koolstofvrystellings – sement – ​​meer volhoubaar te maak.

Hy het wetenskaplike artikels gepubliseer, met die bedryf saamgewerk, toesig oor nagraadse studente gehou en navorsing oor innoverende boumateriale gelei. Tog, ten spyte van hierdie prestasies, het een ambisie oorgebly.

"Ek het nog altyd die droom gehad om 'n verskil in plaaslike gemeenskappe te maak," sê hy.

Op 9 Julie 2026 het daardie droom 'n belangrike stap nader aan verwesenliking gekom toe 'n baanbrekers- nasionale entrepreneurskapprogram – wat US-navorsing in praktiese sakegeleenthede vir jong bouers en baksteenmakers omskep – by die Raad vir Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsing (WNNR) in Stellenbosch van stapel gestuur is.

Die Circular Cement Youth Entrepreneurship Programme (CCYEP) sal 100 jong entrepreneurs uit minderbevoorregte gemeenskappe in die Wes-Kaap, KwaZulu-Natal, Mpumalanga en Noordwes ondersteun. Deelnemers sal leer om plaaslik beskikbare industriële en landbou-afvalmateriale as alternatiewe vir konvensionele sement te gebruik; dit sal hulle help om boukoste te verminder, winsgewende ondernemings te bou en tot meer volhoubare boupraktyke by te dra.

Hierdie inisiatief, wat deur Fix Forward en Impact Hub Cape Winelands in samewerking met die UK ontwikkel is en deur die Nywerheidsontwikkelingskorporasie (NOK) – via die Presidensiële Jeug Werkverskaffingsinisiatief en die Departement van Indiensneming en Arbeid – befonds is, toon hoe die regering, die akademie en die burgerlike samelewing kan saamwerk om navorsing in praktiese ekonomiese geleenthede te omskep.

Vir Babafemi gaan die program oor veel meer as net navorsingsbevindinge. "Ek wil sien dat mense met hierdie materiale bou. Ek wil sien dat informele nedersettings getransformeer word," sê hy.

Sy navorsing fokus op die ontwikkeling van volhoubare betonmateriale wat materiaaldoeltreffendheid verbeter en terselfdertyd die omgewingsimpak van die sement- en betonsektor verminder. In plaas daarvan om slegs op konvensionele sement staat te maak, ondersoek die navorsing hoe plaaslik beskikbare industriële en landbou-byprodukte – insluitend vliegas, slak, landbouafval en afvalglas – sement gedeeltelik kan vervang sonder om die vereiste sterkte of duursaamheid in te boet.

Die implikasies is beduidend. Beton is die materiaal wat wêreldwyd die tweede meeste verbruik word, na water. Sementproduksie is verantwoordelik vir ongeveer 8% van wêreldwye koolstofdioksiedvrystellings. Om die hoeveelheid konvensionele sement wat in betonprodukte gebruik word te verminder, is dus 'n belangrike stap om die konstruksiesektor se omgewingsvoetspoor te verminder.

Maar die program gaan nie net oor vrystellings nie. Deur bewese navorsing buite die laboratorium toe te pas, beoog dit om klein bouers en baksteenmakers te help om hul insetkoste te verlaag, hul winsmarges te verbeter, meer werksgeleenthede te skep en boumateriaal in hul gemeenskappe meer bekostigbaar te maak.

Van 'n idee tot 'n nasionale program

Die samewerking het begin nadat Marli Goussard, uitvoerende hoof van Impact Hub Cape Winelands, vir Babafemi by 'n vergadering van die US-komitee vir maatskaplike impak ontmoet het. Nadat sy van sy navorsing gehoor het, het sy gevra of die metodes aan 'n kontrakteur wat in 'n gemeenskap met beperkte hulpbronne werk, geleer kon word – en of die nodige materiale plaaslik beskikbaar sou wees.

Babafemi se antwoord was eenvoudig: ja.

Daardie gesprek het 'n vennootskap aan die gang gesit wat nou akademiese navorsing, ondernemingsontwikkeling, openbare befondsing en die praktiese ondervinding van entrepreneurs byeenbring.

Goussard het gesê die program weerspieël Impact Hub Cape Winelands se oortuiging dat diegene wat die naaste aan maatskaplike en omgewingsuitdagings staan, dikwels in die beste posisie is om oplossings te ontwikkel.

"By Impact Hub Cape Winelands glo ons dat plaaslike mense die beste toegerus is om plaaslike uitdagings op te los," het sy gesê. "Wat hierdie program veral kragtig maak, is die samewerking tussen die akademie, die bedryf, die regering en die burgerlike samelewing om te verseker dat navorsing omgeskakel word in werklike geleenthede wat lewens kan verbeter."

Navorsing wat in die samelewing neerslag vind

Professor Wikus van Niekerk, Dekaan van die Fakulteit Ingenieurswese aan die US, het gesê die program toon wat ingenieursnavorsing uiteindelik behoort te bereik.

"Ons neem nie genoeë met kennis wat op die rak bly lê nie," het hy gesê. "Dit is ons verantwoordelikheid om grondige navorsing te neem, dit deeglik te toets, dit verantwoordelik te vertaal en te help verseker dat dit in die samelewing van nut is."

Hy het gesê ingenieurswese gaan nie net oor kennis, vergelykings, laboratoriums en tegniese verslae nie, maar oor die verbetering van mense se lewensgehalte en 'n bydrae tot ekonomiese ontwikkeling.

Die program vir sirkulêre sement, het hy gesê, bring verskeie kritieke prioriteite byeen: volhoubare konstruksie, afvalvermindering, 'n kleiner omgewingsimpak, meer bekostigbare bou-oplossings en ekonomiese geleenthede vir jongmense.

Vir Josh Cox, uitvoerende hoof van Fix Forward, lê die program se krag in die kombinasie van vennote wat spesialiskundigheid, hulpbronne en ondersteuning bydra.

"Ons kombineer die baanbrekersinnovasie uit akademiese kringe en neem dit na voetsoolvlak," het hy gesê. "Gesamentlik bied hierdie elemente die geleentheid om werklike vordering te maak met van die grootste uitdagings wat ons in die gesig staar."

Deelnemers sal tegniese opleiding ontvang wat op SU se navorsing gegrond is, tesame met ondersteuning vir besigheidsontwikkeling, individuele afrigting en mentorskap, toegang tot toerusting en produksie-ondersteuning, asook hulp om skakeling met verskaffers en markte te bewerkstellig.

Cox het gesê hierdie geïntegreerde benadering is noodsaaklik, aangesien tegniese kennis alleen nie genoeg is om 'n klein besigheid se sukses te verseker nie.

Maak 'n verskil op voetsoolvlak

Vir Vuyisile Handa, 'n baksteenmaker en programdeelnemer, is die potensiële impak onmiddellik en prakties.

Die hoë koste van sement en toeslagmateriaal plaas aansienlike druk op die winsgewendheid van klein baksteenmaak- en konstruksieondernemings. Die gebruik van geskikte materiale wat uit afval verkry word, kan entrepreneurs help om hierdie koste te verminder en terselfdertyd duursame, klimaatvriendelike produkte te vervaardig.

"Hierdie program het soveel drome by entrepreneurs soos ek laat bewaarheid," het Handa gesê. "Nou kan ons op sement en toeslagmateriaal bespaar, bakstene maak wat klimaatvriendelik is, en meer bekostigbare produkte aan mense in ons gemeenskappe verkoop."

Hy het gesê die geleentheid gaan nie net daaroor om sy eie winste te verhoog nie. Laer produksiekoste kan hom in staat stel om sy besigheid uit te brei, meer mense in diens te neem en gesinne in sy gemeenskap te help om toegang tot gehalte-boumateriaal teen meer bekostigbare pryse te kry.

Die program se eerste groep van 100 entrepreneurs sal ook 'n geleentheid bied om die model vir wyer gebruik te toets en te versterk.

Noluthando Miambo, wat die Presidensiële Inisiatief vir Jeugindiensneming verteenwoordig, het gesê die program staan ​​uit omdat dit jeugindiensneming, entrepreneurskap en innovasie byeenbring.

"As ons hierdie 100 entrepreneurs ondersteun en die konsep kan bewys, kan ons dit herhaal en ’n waardeketting skep," het sy gesê. "Dit was vir ons belangrik dat jongmense daarby sou baat vind."

Die program sal ook ondersoek watter afvalmateriale in verskillende provinsies beskikbaar is, sodat entrepreneurs hulpbronne naby hul bedryfsgebiede kan gebruik in plaas daarvan om materiaal oor lang afstande te vervoer en sodoende onnodige koste en uitlaatgasse te veroorsaak.

Vir Babafemi sal sukses veel meer beteken as bloot die publikasie van verdere navorsing.

Hy wil sien dat die werk toegepas word waar dit die grootste verskil kan maak: in kleinsakeondernemings, plaaslike gemeenskappe en die huise wat mense bou.

Die bekendstelling het dalk die begin van ’n nuwe entrepreneurskapprogram gemerk, maar dit het ook iets verteenwoordig wat Babafemi jare lank in die vooruitsig gestel het – die oomblik toe navorsing wat in ’n universiteitslaboratorium ontwikkel is, sy weg begin vind het na die mense wat dit kon gebruik om hul gemeenskappe te verander.

Skakels na video’s: 

Klik op hierdie link vir ‘n verkorte weergawe van die Circular Cement Youth Entrepreneurship Programme video 

Alternatiewelik, gebruik hierdie link na Youtube waar jy die video kan besigtig.

Vir navrae

Petro Mostert

S 0823346193

[email protected]