Suid-Afrika beskik oor ’n duidelike voordeel in die wêreldwye skuif na volhoubare energie: uitsonderlike son- en windhulpbronne. Tog lei die beskikbaarheid van hierdie natuurlike hulpbronne nie outomaties tot ’n stabiele kragvoorsiening nie. Die wisselvalligheid van hernubare energiebronne plaas beduidende druk op ons nasionale kragnetwerk, wat histories ontwerp is vir bestendige, gesentraliseerde opwekking.

Op Donderdag, 6 November 2025, het Professor Arnold Rix hierdie uitdagings aangespreek in sy inhuldigingslesing getiteld Creating Stability Through Disruption with Renewable Energy: from Challenges to Opportunities.

Professor Rix beklee die Scatec-leerstoel in Hernubare Stelsels binne die Departement Elektriese en Elektroniese Ingenieurswese. Sy werk fokus nie slegs op die opwekking van skoner energie nie, maar op die ingenieurswese wat nodig is om dié energie betroubaar te maak. Hy streef daarna om die gaping tussen teoretiese modellering en die fisiese werklikheid van die kragnetwerk te oorbrug.

Die Uitdaging van Lae-Inersie Kragnetwerke

Die kern tegniese uitdaging vir Suid-Afrika is netwerkstabiliteit. Tradisionele kragstasies verskaf inersie (’n fisiese eienskap wat help om netwerkfrekwensie te stabiliseer wanneer vraag wissel). Son- en windstelsels, wat via omsetters verbind is, bied egter nie inherent hierdie ondersteuning nie. Dit beteken dat die land beweeg na sogenaamde “lae-inersie kragnetwerke”, oftewel elektrisiteitstelsels met min ingeboude stabiliteit.

Professor Rix se navorsingsgroep by die Departement Elektriese en Elektroniese Ingenieurswese aan die Universiteit Stellenbosch pak hierdie uitdaging aan deur modellering, veldeksperimentering en stelselvlak-integrasie te kombineer. Hulle werk om fotovoltaïese (PV) prestasie en degradasie-analise te verbeter, voorspellingsmetodes te verfyn en hibriede berging te optimaliseer. Die doel is om stelsels te ontwerp wat nie net aan die netwerk deelneem nie, maar dit aktief ondersteun.