Die Suid-Afrikaanse ruimte-tegnologie-onderneming CubeSpace het opslae gemaak met sy vinnige jaarlikse inkomste-groei van 50–60%, asook met uitvoerende hoof Mike-Alec Kearney se stelling dat die maatskappy “op koers is om binne die volgende vyf tot sewe jaar ’n Amerikaanse-dollar-unicorn te word.”

Maar die dieper storie is dat CubeSpace se sukses onafskeidbaar is van die Departement Elektriese en Elektroniese Ingenieurswese (E&E) aan die Universiteit Stellenbosch (US), ’n departement wat al drie dekades lank nagraadse navorsing omskep in vlugbewese tegnologie.

’n Laboratorium wat Satelliete Bou, nie Net Teorie nie

CubeSpace het direk ontstaan uit die Electronic Systems Laboratory (ESL), ’n navorsingsentrum binne die US se E&E-departement wat in die 1990’s SunSAT, Afrika se eerste plaaslik ontwikkelde mikrosatelliet, gebou het. Hierdie praktiese nalatenskap leef vandag voort: die ESL beskik steeds oor ’n grondstasie, omgewings-toetskamers, ’n posisie-tempo-tafel en ander gespesialiseerde fasiliteite vir klein-satelliet navorsing en ontwikkeling.

Studente en personeel ontwikkel gereeld beheer-algoritmes en stralingsbestande elektronika op dieselfde hardeware-in-die-lus-stelsels wat later deel vorm van CubeSpace se produkte.

Professor Herman Steyn en die Akademiese Pyplyn

Emeritus Professor Herman Steyn—’n veteraan van SunSAT, voormalige hoof van US se Satellite Engineering Group, en tans CubeSpace se Hoof van Analise—het talle MSc- en PhD-projekte begelei waarvan die resultate die grondslag vorm van CubeSpace se huidige Attitude Determination and Control Systems (ADCS).

Twee van sy voormalige PhD-studente, prof. Willem Jordaan en dr. Arno Barnard, is tans senior lektore in die departement.

Sy groep se bydraes tot Europese FP7-projekte, soos DeorbitSail en RemoveDEBRIS, het sleepseil- en sensortegnologieë verfyn wat CubeSpace nou as gereed-vir-gebruik komponente bemark. Baie van hierdie nagraadse studente het later CubeSpace-ingenieurs geword, wat verseker dat akademiese kennis direk na kommersiële produkte oorgedra word.

Die Fakulteit Ingenieurswese aan US het tans 226 werknemers wat oor sy ruimteverwante spin-offs werk, met ’n gesamentlike omset van meer as R205 miljoen. Hierdie groep het plaaslike verskaffers vir presisie-vervaardiging, omgewingstoetsing en PCB-vervaardiging aangetrek, wat die Wes-Kaap se groeiende ruimte-tegnologie-ekosisteem verder versterk.

Wat is volgende?

CubeSpace verwag om meer as 4 000 vlugkomponente te lewer en sy 350-eenheid ADCS-erfenis binne twee jaar te verdubbel. Binne die universiteit het die nuutaangestelde departementshoof, professor Japie Engelbrecht, belowe om navorsing oor satelliet-outonomie uit te brei en KI-gedrewe beheer-algoritmes in die kurrikulum te integreer, ’n stap om te verseker dat US-gegradueerdes relevant bly in ’n wêreld waar klein-satelliet konstellasies toenemend gevorderde intelligensie vereis.

Indien hierdie padkaart realiseer, sal die E&E-departement nie net Suid-Afrika se volgende unicorn voortbring nie; dit sal ook die lanseerplatform bly vir die land se hele nuwe ruimte-ekonomie.