In 2019 het ’n groep akademici van die Universiteit Stellenbosch (US) ’n klaskamer by die Hoërskool Lückhoff op Stellenbosch binnegestap om praktiese werk in lewenswetenskappe te demonstreer. Vir Handré Muller, destyds ’n matriekleerling, was dit die oomblik wat alles verander het.

Wetenskap het tot in daardie stadium vir haar slegs in handboeke bestaan ​​– diagramme, definisies en eksamenvraestelle. Daardie dag het dit lewe gekry en ’n blywende indruk gelaat.

“Ek het proefnemings reg voor my sien ontvou,” onthou Muller. “Ek onthou dr Balindiwe Sishi het ’n DNS-ekstraksie uit aarbeie gedemonstreer. Gedurende nog ’n besoek aan ons skool het die Universiteit Stellenbosch se akademici vir ons gewys hoe jy vir verskillende bloedgroepe toets. Ek was gefassineer deur hierdie proefnemings,” vertel sy verwonderd.

“Ek het wetenskaplikes gesien wat nie net kundig nie, maar ook toeganklik en geïnvesteer in jong intellekte was. In daardie oomblik het die wetenskap van iets abstrak na iets tasbaar, iets waaraan ek kon behoort, verskuif.”

’n Gesinsband met Stellenbosch

Muller is in Ceres gebore en haar gesin het na Cloetesville in Stellenbosch verhuis, waar sy op laerskool was en later haar hoërskoolopleiding in Idasvallei voltooi het.

Opvoeding is lank reeds ’n hoeksteen van haar gesin se verhaal. Haar oupa, Hendrik Damonse, het vir 36 jaar as tegniese ondersteuningsbeampte in die US se Departement Fisika gewerk, terwyl haar ma, Lisette, in 1989 ’n BA in Maatskaplike Werk aan die Universiteit behaal het. Haar suster, Francé, het ook by die US studeer en in 2019 ’n BA in Geesteswetenskappe en ’n honneursgraad in Afrikaans en Nederlands voltooi.

“Opvoeding was altyd ’n groot prioriteit in ons gesin,” merk Muller op.

Sy is deur hierdie voorbeelde geïnspireer en het as ’n eerstejaarstudent aan die US begin studeer, vasberade om ’n loopbaan in die wetenskap te volg.

Muller het ingeskryf vir ’n BSc in Menslike Lewenswetenskappe met sielkunde, gretig om haarself in die kampuslewe te verdiep. Die Covid-19-pandemie het egter binne ’n maand haar universiteitservaring herskep.

“Lesinglokale is met skerms vervang, laboratoriums met simulasies,” sê sy.

Vir meer as twee jaar het haar studie grootliks aanlyn ontvou – ver verwyderd van die praktiese wetenskaplike opleiding wat sy haar voorgestel het. Maar eerder as om haar entoesiasme te demp, het die ontwrigting haar belangstelling verdiep.

“My fassinasie met menslike fisiologie en siektemeganismes het selfs sterker geword,” vertel sy.

In 2023, toe sy met haar honneursgraad in fisiologiese wetenskappe begin het, kon Muller uiteindelik die laboratoriumruimtes betree wat sy haar jare tevore voorgestel het. Dit was hier waar haar reis volsirkel gekom het.

Sy het weer kontak gemaak met die einste akademici wat haar skool in 2019 besoek het en sonder aarseling vir dr Sishi en dr Danzil Joseph as haar studieleiers gekies.

“Wat vroeër ’n hoërskool-uitreikingsdemonstrasie was, het nou my werklikheid geword,” sê sy.

Van waarneming tot bydrae

Onder hulle leiding het Muller haar meestersgraad in menslike fisiologiese wetenskappe voltooi, met ’n fokus op die uitwerking van chemoterapie op lewensbelangrike organe soos die hart en lewer.

Haar navorsing het die molekulêre meganismes onderliggend aan doksorubisien-geïnduseerde orgaantoksisiteit ondersoek, met besondere aandag aan oksidatiewe stres en die weë betrokke by selskade.

Eenvoudig gestel het haar werk ’n kritieke spanning in moderne geneeskunde ondersoek. “Dit wys hoe ’n lewensreddende chemoterapeutiese middel terselfdertyd skade aan gesonde weefsel kan aanrig,” verduidelik sy.

Die bevindings beklemtoon die belangrikheid van ’n meer geïntegreerde benadering tot kankerbehandeling. “Wanneer kanker by iemand gediagnoseer word, is dit nie net die onkoloog wat betrokke moet wees nie,” sê sy. “Spesialiste soos kardioloë en endokrinoloë moet ideaal gesproke ook deel van die behandelingsproses wees.”

Met die verloop van tyd het Muller se rol van waarnemer tot bydraer ontwikkel.

“Ek het van die dophou van proefnemings na die ontwerp daarvan beweeg, van die aanleer van gevestigde kennis tot die bydra van nuwe insigte,” sê sy.

Ruimte skep vir ander

Terwyl sy voorberei het om te gradueer, sien Muller haar prestasie as deel van ’n veel groter verhaal. “Dit verteenwoordig deursettingsvermoë deur onsekerheid, groei deur uitdaging en die krag van mentorskap,” besin sy.

Sy is veral bewus van wat haar reis vir ander verteenwoordig. “Ek staan vandag hier as die produk van mense wat in my geglo het,” sê sy. “Wat soos ’n klein gebaar mag lyk – ’n skooluitreiking of ’n woord van aanmoediging – kan stilweg die trajek van iemand se lewe verander.”

Met die oog op die toekoms hoop Muller om ’n loopbaan in die akademie te bou en navorsing met onderrig te kombineer.

“Ek wou nog altyd in die akademie werk en dalk ’n dosent word,” sê sy. “Ek wil my kennis deel en mense in ons gemeenskappe oor leefstylsiektes opvoed.”

As ’n jong bruin vrou in STEM (wetenskap, tegnologie, ingenieurswese en wiskunde) is sy ook daartoe verbind om geleenthede vir ander te skep.

“Ek hoop om betekenisvol tot die wetenskaplike vakgebied by te dra, maar ook om ruimte en verteenwoordiging te skep vir diegene wat dalk eendag hulleself in hierdie reis weerspieël sien.”

Haar boodskap aan jongmense is eenvoudig, maar swaar verdien. “Jou stem maak saak, en jou teenwoordigheid in die wetenskap is impakvol,” beklemtoon sy. “Moet nooit die waarde van jou perspektief onderskat nie – wat jou anders maak, is presies wat die wêreld nodig het. Bly nuuskierig, bly veerkragtig en onthou dat jou reis uniek jou eie is. Moet nooit jouself met ander vergelyk nie – maak die meeste van die geleenthede wat jy kry.”

Wat as ’n enkele klaskamerdemonstrasie begin het, het tot ’n wetenskaplike loopbaan gegrond in nuuskierigheid, veerkragtigheid en doelgerigtheid gegroei. “Die saad wat in 2019 geplant is, het nie klein gebly nie,” sê Muller. “Dit het wortel geskiet, dit is gekoester, en vandag het dit in iets baie groter ontwikkel as wat ek my kon voorstel.” En vir hierdie jong wetenskaplike is daardie groei maar net die begin.