Prof Deresh Ramjugernath, Rektor en Visekanselier van die Universiteit Stellenbosch (US), het in 'n toespraak by die Kaapstad Persklub verlede week teruggekyk op sy eerste jaar in die amp en dit as 'n jaar van "rigtinggewing en versterking van belyning" beskryf.

Ramjugernath het amptelik op 1 April 2025 die 13de Rektor en Visekanselier van die US geword.

"As ek eerlik oor die afgelope jaar besin, was dit nie 'n jaar van dramatiese aankondigings of vinnige oorwinnings nie," het hy aan verteenwoordigers van die media, die diplomatieke korps en lede van die Kaapstad Persklub gesê. 

Dit was eerder 'n jaar van die ontwikkeling van 'n gedeelde begrip van waarheen die Universiteit op pad is. "Geen universiteit bereik sy ambisies slegs deur strategie nie. Dit word deur mense bereik wat belyn en gemotiveerd is en in dieselfde rigting beweeg."

Doelgerigte uitnemendheid

Die US word reeds as een van Afrika se voorste navorsingsintensiewe universiteite erken, en moet nou na doelgerigte uitnemendheid streef, het Ramjugernath gesê. "In ons Suid-Afrikaanse konteks, gevorm deur ongelykheid, werkloosheid en diep strukturele uitdagings, is dit nie opsioneel nie." 

Hy het opgemerk dat die US die hoogste aantal kwalifikasies in sy geskiedenis by die jongste gradeplegtigheidreeks toegeken het. Vir die eerste keer het meer vroue as mans ook op doktorale vlak gegradueer. Maar afgesien van die indrukwekkende statistieke is die US vasbeslote om akademiese uitnemendheid met relevansie en impak te lewer, het Ramjugernath beklemtoon. "Dit gaan daaroor om te verseker dat die kennis wat ons skep, die werklikhede van die land waarvan ons deel is, aanspreek."

Transformasie en insluiting

Ramjugernath het die belangrikheid van insluiting en transformasie beklemtoon – nie as "kantprojekte" nie – maar sentraal tot institusionele gehalte en legitimiteit. "Insluiting versterk uitnemendheid. Dit brei die reeks vrae wat ons vra, uit. Dit verdiep die toepaslikheid van ons navorsing." 

As 'n meertalige universiteit wat in Afrika gewortel is en 'n wêreldwye reikwydte het, is die US daartoe verbind om te verseker dat taal toegang verbreed, insluiting verdiep en leer verbeter. Die US moet ook wêreldwyd mededingend bly om gegradueerdes te lewer wat oral in die wêreld kan slaag. "Wanneer ons hierdie balans regkry, word ons identiteit 'n krag."

Ramjugernath het erken dat persepsies van die US steeds deur sy verlede gevorm word. "Ons taak is nie om daardie persepsie te verwerp nie, maar om dit te betrek, daarop te reageer en deur bewyse te demonstreer hoe die instelling deurlopend ontwikkel." In antwoord op 'n vraag ná sy toespraak oor die verandering van koshuiskultuur, het hy gesê "praktyke en kulture moet deurlopend ontwikkel. Ons studenteleierskap verstaan verandering moet plaasvind."

Finansiële uitdagings

Toe hy gevra is oor studenteproteste op kampus wat met finansieringuitdagings verband hou, het Ramjugernath erken dit is 'n wêreldwye kwessie. In Suid-Afrika is die Nasionale Finansiële Hulpskema vir Studente (NSFAS)-model onvolhoubaar, wat uitdagings vir hoëronderwysinstellings skep, het hy verduidelik. 

Die US was in reaksie hierop proaktief om sommige van die uitdagings weens finansieringstekorte aan te spreek. "Ons benadering was om met die studente en die Studenteraad te skakel." Die gevolg was dat die betogings wat aan die begin van die jaar plaasgevind het, deur partye buite die Universiteit – en nie deur studente nie – aangedryf is.

Innovasie met impak

Die US het 'n sterk geskiedenis van innovasie, het Ramjugernath opgemerk. Die instelling het deur middel van LaunchLab, die Universiteit se innovasie-inkubator, gehelp om meer as 35 afwentelmaatskappye van stapel te stuur, wat miljoene se beleggings gelok het. Maar idees op hulle eie is nie voldoende nie, het hy bygevoeg. "(Hulle) moet in ekonomiese geleenthede, maatskaplike voordeel en beleidsimpak omskep word."

Die pad vorentoe

Ten slotte het Ramjugernath sy eerste jaar as die US se 13de Rektor as 'n jaar van luister gedefinieer – regoor die instelling en verder as die Universiteit. "Maar om net te luister, is nie genoeg nie. Die volgende fase moet oor lewering, vennootskap en momentum gaan." Verder moet hierdie lewering "sigbaar, meetbaar en aanvoelbaar" wees.

Oor die pad vorentoe het hy gesê dat terwyl die eerste jaar oor die regte beginsels gegaan het, die volgende fase oor versnelling sal gaan. "Ons het sterk mense, sterk stelsels, sterk vennootskappe. Die taak nou is om die beste uit dit alles te put. Om vinniger te beweeg en strategie in resultate te omskep."